Kun(n)ie gras: herkennen, verzorgen en beheren in NL

Met 'kunnie gras' of 'kunie gras' bedoelen de meeste Nederlandse tuiniers Japans bloedgras, ofwel Imperata cylindrica 'Red Baron'. Het is een siergras dat opvalt door zijn felrode bladpunten, compact blijft op 30 tot 40 centimeter en een vaste plek verdient in de border. Zodra je weet wat het is, heb je ook direct het juiste onderhoud voor handen.

Wat 'kunnie gras' precies is: naam en herkenning

'Kunnie gras' is geen officiële botanische naam, maar een volksnaam die in tuiniersgesprekken en op fora opduikt voor Imperata cylindrica 'Red Baron'. De officiële Nederlandse handelsnaam is Japans bloedgras. De naam 'Red Baron' verwijst naar de rode kleur van het blad, die de plant zo herkenbaar maakt.

Herkennen doe je het aan een paar duidelijke kenmerken. Het blad groeit rechtop in smalle, vlakke stroken vanuit de basis van de plant. Onderaan is het blad nog groenig, maar richting de punten en richting de zomer en het najaar kleurt het steeds intenser rood. In het vroege voorjaar loopt de plant opnieuw uit met heldergroen blad dat daarna langzaam roder wordt. De bloeiaren zijn cilindrisch en pluimachtig, maar bloei is zeldzaam bij sier-cultivars in Nederland.

Qua groeivorm vormt de plant compacte pollen. Het is een besloten, rechtopstaande groeier van 30 tot 40 centimeter hoog. De plant verspreidt zich via ondergrondse wortelstokken (rhizomen), maar blijft als siercultivaar in een normale tuin goed beheersbaar als je een beetje oplet.

Onderscheid met andere siergrassen

Het is begrijpelijk dat mensen kunnie gras verwarren met andere siergrassen, want er zijn er nogal wat met opvallend blad of een polvorm. De grootste verschillen op een rij:

Vergeleken met miscanthus of pampas blijft kunnie gras dus echt klein en compact. Dat maakt het geschikt voor een smallere border of een plek vooraan in het bed, waar grote siergrassen te dominant zouden worden. Kijk ook eens naar kikuyu-gras als je een laag, agressief uitbreidend gras zoekt, want dat gedraagt zich heel anders dan Japans bloedgras.

Waarom dit gras groeit of niet groeit op jouw plek

Imperata cylindrica 'Red Baron' gedijt het best op een zonnige standplaats. Volle zon is ideaal: hoe meer zon, hoe intenser de rode bladkleur. In halfschaduw blijft de plant leven, maar wordt de rode kleur minder opvallend en de groei wat trager.

Qua bodem wil dit gras goede drainage. Natte voeten in de winter zijn funest; waterloze, zware kleigrond of veenachtige, drassige tuinen zijn dan ook minder geschikt. In een doorlatende, licht zandige of lichte leemachtige grond doet de plant het het best. In Nederland, waar we veel polderklei en veen kennen, is het slim om de plantplek te verbeteren met wat grof zand of grind als drainage.

Seizoensmatig is het een decidue plant: het blad sterft in de winter volledig af en loopt in het voorjaar weer uit. Je ziet in het voorjaar (maart/april) nieuwe, heldere scheuten verschijnen. De rode kleur wordt het felst in de zomer en het najaar, waardoor de plant zijn hoogtepunt heeft van juni tot oktober.

Vergelijking met andere siergrassen in de tuin

Als je twijfelt of kunnie gras bij jouw tuin past, loont het om het naast vergelijkbare siergrassen te leggen. Miscanthus en pampas gras zijn veel groter en dominanter; ze passen beter als solitaire blikvanger of in een grote border. Kunnie gras werkt juist goed in combinatie met vaste planten, als lage rand of in een kleiner bed.

Hakonechloa macra ('Aureola') is qua schaal vergelijkbaar, maar heeft hangende bladeren in geel-groen en mist de rode kleuraccent. Dat maakt kunnie gras uniek: geen ander gangbaar siergras in Nederland geeft zo'n felrood kleureffect op compacte schaal. Andere siergrassoorten zoals queen gras of wei gras hebben een heel ander karakter en een andere toepassing in de tuin.

Verzorging in Nederland: water, voeding, standplaats en snoeien

Watergeven

In het groeiseizoen (april tot oktober) houdt kunnie gras van matig vocht. Geef water als de bovenste centimeters van de grond droog aanvoelen, maar laat nooit water stagneren rondom de wortels. In de winter heeft de plant helemaal geen water nodig; de grond mag dan juist droog zijn.

Bemesting

Dit gras heeft geen zware bemesting nodig. Een bescheiden portie langzaamwerkende korrelmeststof in het voorjaar, als het nieuwe blad begint uit te lopen, is voldoende. Te veel stikstof geeft weelderige maar minder rode bladeren, wat het decoratieve effect juist vermindert.

Snoeien en terugknippen

Begin maart is het ideale moment om het afgestorven blad terug te knippen. Knip het oude, bruine blad af tot circa 5 tot 10 centimeter boven de grond. Doe dit voor het nieuwe blad uitloopt, want daarna wordt het veel lastiger zonder de verse scheuten te beschadigen. In april zie je dan al snel het nieuwe, groene blad verschijnen dat later weer rood kleurt.

Tip: draag handschoenen bij het snoeien, want de bladranden kunnen scherp zijn. Het afgeknipte materiaal kun je composteren.

Winterhardheid en standplaats

Imperata cylindrica 'Red Baron' is matig winterhard. In milde Nederlandse winters overleeft de plant zonder problemen, maar bij strenge vorst en langdurige natte omstandigheden kan hij het loodje leggen. Kies dus bij voorkeur een beschutte plek, bijvoorbeeld tegen een muur of haag, en zorg voor goed doorlatende grond. Bij een verwachte harde vorstperiode kun je de plant afdekken met een laag stro of dennenappels om de wortels te beschermen.

Beheer en mogelijke problemen

Woekeren en rhizoomverspreiding

Imperata cylindrica verspreidt zich via ondergrondse rhizomen. Als siercultivaar ('Red Baron') is die verspreiding in een normale tuinsituatie beperkt, maar in een ideale standplaats kan de pol toch geleidelijk groter worden en richting naburige planten kruipen. Houd de randen van de pol in de gaten en steek elk voorjaar de grond rondom de plant af met een spade als de pol te groot wordt.

Voor een duurzamere oplossing kun je bij het planten een wortelbegrenzer (een stevig kunststof insteekrand) gebruiken. Worteldoek alleen is niet sterk genoeg; de rhizomen groeien er doorheen. Met een wortelbegrenzer die minstens 30 centimeter diep gaat, houd je de plant goed op haar plek.

Uitzaaien

Bij wilde Imperata cylindrica verspreiding via zaad een bekend probleem, maar bij de cultivar 'Red Baron' komt bloei in Nederland zelden voor. Daarmee is uitzaaien in onze tuinen nauwelijks een risico. Mocht je toch bloeiaren zien, verwijder die dan tijdig om zeker te zijn.

Ziekten en plaagdruk

Kunnie gras is over het algemeen weinig gevoelig voor ziekten en plagen. De meest bekende schimmelziekte bij Imperata cylindrica is roest, veroorzaakt door de schimmel Puccinia imperatae. Dit uit zich in oranjegele of bruine poederachtige vlekjes op het blad. Bij een lichte aantasting kun je het aangetaste blad verwijderen. Chemische bestrijding is zelden nodig; goede luchtcirculatie rondom de plant helpt al een hoop.

Andere problemen zijn doorgaans niet van invloed op de plant. Naaktslakken kunnen soms jong blad aanvreten in het vroege voorjaar, maar richten geen blijvende schade aan. Let wel op kiemend gras van andere soorten rondom de pol, want dat kan de plant in groei belemmeren als het niet tijdig wordt verwijderd.

Vorst en overwintering

Het grootste risico in Nederlandse tuinen is de combinatie van vorst en natte grond. Zorg dus voor die goede drainage en dek de plant bij aanhoudende vorst af. Als de plant na een strenge winter toch niet meer uitloopt, wacht dan tot eind april voor je hem opgeeft: soms is de plant langzamer dan je verwacht.

Kunnie gras in de tuin: toepassingen en tips

Japans bloedgras werkt het best als kleuraccent in een gemengde border, samen met vaste planten in wit, geel of paars. De rode bladkleur contrasteert prachtig met de blauwe bloemen van salvia of de witte bloemen van agapanthus. Zet de plant op de voorgrond of in het midden van een bed, zodat de kleur goed zichtbaar is.

In een kleinere tuin of op een terras in een bak werkt kunnie gras ook goed. Omdat een sedumdak juist laag en droog is, past gras als kunnie gras daar vaak goed bij, mits je de ondergrond en afwatering goed op orde hebt gras in sedumdak. In een pot heb je nog meer controle over drainage en kun je de plant in de winter eventueel naar een beschutte plek verplaatsen. Gebruik dan een pot met ruime afvoergaten en een goed doorlatend substraat.

Voor een onderhoudsarme toepassing plant je kunnie gras in een bed met wortelbegrenzer, mulch je de grond rondom de planten (houdt vocht vast en remt onkruid) en knip je het blad eenmaal per jaar terug in maart. Meer heb je eigenlijk niet te doen.

Onderhoudsarme alternatieven

Wil je een siergras dat nog makkelijker is of minder rhizoomrisico heeft? Overweeg dan Hakonechloa macra voor een vergelijkbaar formaat maar met hangende bladeren, of kijk naar kleinere Miscanthus-cultivars zoals 'Kleine Silberspinne' voor een wat groter maar even sierlijk effect. Junikever gras wordt vaak verward met Japans bloedgras, maar het gaat dan om een vergelijkbare siergrassensoort met rode bladpunten Hakonechloa macra. Voor een heel ander soort kleur en sfeer zijn er ook decoratieve grassen die als kiemend gras in de border verschijnen en zo een wilder karakter aan de tuin geven.

1. Kies een zonnige, goed gedraineerde plek; verbeter zware grond met zand.
2. Plant met een wortelbegrenzer (minstens 30 cm diep) om rhizoomverspreiding te beperken.
3. Knip het afgestorven blad begin maart terug tot 5-10 cm boven de grond.
4. Geef een bescheiden portie langzaamwerkende meststof in april als het nieuwe blad uitloopt.
5. Dek de plant bij strenge vorstperiodes af met stro of dennenappels.
6. Verwijder aangetast blad bij roest en zorg voor voldoende luchtcirculatie.