Queens gras herkennen en verzorgen in het Nederlandse klimaat

Met 'Queens gras' bedoelen mensen in Nederland twee verschillende dingen: het merk Queens Grass (een leverancier van graszoden uit Drenthe) of een siergrasvariëteit die onder die bijnaam circuleert in tuincentra en online winkels. In de meeste gevallen gaat het om een siergraspol, en dáár richt deze gids zich op: welke plant het precies is, hoe je hem herkent, en hoe je hem in het Nederlandse klimaat het hele jaar door goed verzorgt.

Wat 'Queens gras' is en welke soorten het kan betekenen

De naam 'Queens gras' is geen officiële botanische naam, maar een handelsnaam of bijnaam die in de praktijk op meerdere planten geplakt wordt. Het is goed om dat onderscheid direct helder te hebben.

Ten eerste is er het bedrijf Queens Grass, gevestigd in de buurt van Borger in Drenthe. Zij produceren en leveren graszoden voor tuinen, sportvelden en openbare ruimten. Als je via een aannemer of tuincentrum 'Queens gras' hebt besteld en rollen gras geleverd krijgt, dan is dít wat je hebt: kant-en-klare grasmat van een kweekveld. Die zoden bestaan meestal uit Engels raaigras of een mix van raai- en veldbeemdgras, afhankelijk van het toepassingsdoel.

Ten tweede gebruiken tuiniers de naam als informele aanduiding voor een siergras, vaak Pennisetum (vedergras) of een compacte Miscanthus-cultivar die er decoratief en 'koninklijk' uitziet. Siergrassen als Pennisetum advena 'Rubrum' (paarsrood blad, pluimachtige aren) en Miscanthus sinensis-cultivars worden op markten en sociale media weleens Queens gras genoemd. Als je een siergraspol wilt voor de border of de pot, dan is dit jouw richting.

Hoe weet je welke variant jij nodig hebt? Simpel: heb je een gazon aangelegd of wil je gras als bodembedekker in grote oppervlakten, dan zoek je graszoden. Wil je een decoratieve pol in de tuin of op het terras met sierlijk blad en aren, dan zoek je een siergras. In deze gids behandelen we het siergras, want dat is de meest gestelde vraag bij tuiniers en plantenliefhebbers.

Herkennen van Queens gras: blad, groeiwijze en standplaats

Om te bepalen of jouw plant echt een 'Queens gras' is (of een soortgelijke siergrassoort), zijn een paar kenmerken doorslaggevend. Hieronder een herkenningschecklist die je direct kunt gebruiken.

Bladkenmerken

• Langwerpige, smalle bladeren van 30 tot 90 cm lang, afhankelijk van de soort en leeftijd van de plant
• Bij Pennisetum-types vaak purperrood tot donkergroen blad met een fijn behaard oppervlak
• Bij Miscanthus-types groengrijs blad met een lichtgekleurde middennerf, aan het einde van het seizoen goudbruin verkleurend
• Blad staat in een fonteinvorm omhoog en buigt vervolgens sierlijk naar buiten en naar beneden

Groeiwijze en aren

• Polvormige groei: de plant groeit vanuit één middenpunt en vormt een ronde, dichte pol
• Aren verschijnen in late zomer (augustus/september) als pluimachtige of vederachtige uitsteeksels boven het blad
• Bij Pennisetum: zachte, borstelachtige aren die in de wind meebewegen
• Bij Miscanthus: waaierachtige pluimen die in de winter witgrijs verkleuren en decoratief blijven

Standplaatskenmerken in de tuin

• Staat vaak op een zonnige tot licht beschutte plek
• Omringd door vaste planten of gebruikt als solitair in een pot of border
• Blad dat in de winter grotendeels afsterft maar de pol intact blijft (winterhard bij Miscanthus, minder bij sommige Pennisetum-soorten)

Twijfel je nog? Foto's van het blad en de aren vergelijken met Pennisetum advena, Miscanthus sinensis of Miscanthus x giganteus geeft in de meeste gevallen al snel uitsluitsel. Vergelijkbare siergrassen zoals 'Kunnie gras' of 'Queen gras' hebben deels overlappende kenmerken, maar onderscheiden zich doorgaans in bladkleur of arenontwikkeling.

Standplaats, grond en water: beste omstandigheden in Nederland

Siergrassen zijn in het algemeen weinig veeleisend, maar de juiste standplaats maakt een groot verschil voor hoe mooi en dicht de pol wordt. In Nederland heb je te maken met een gematigd klimaat met koele winters, natte herfsten en wisselende zomers. Daar moet de teelt op afgestemd zijn.

Zon en beschutting

Queens gras en vergelijkbare siergrassen groeien het best op een volle zon tot licht halfschaduw positie. Minimaal 4 tot 6 uur directe zon per dag is ideaal. In volledige schaduw wordt de pol slap, groeit de plant trager en bloeit ze nauwelijks. Beschutting tegen harde wind is gunstig, omdat langwerpige bladeren bij storm kunnen knikken of scheuren.

Grondtype en drainage

Goed drainerende grond is essentieel. Waterlogging in de winter is de grootste vijand van siergrassen: de wortels rotten dan snel weg. Omdat “Queens gras” in de meeste gevallen op siergrassen slaat, gelden deze drainage- en waterregels vrijwel altijd ook voor jouw pol. In Nederland, waar kleigrond veel voorkomt, is het slim om bij het aanplanten wat grof zand of perliet door de grond te mengen om de doorlatendheid te verbeteren. Een licht zure tot neutrale pH van 6,0 tot 7,0 is prima. Extreem voedselrijke grond is niet nodig en leidt zelfs tot slap, omvallend blad.

Watergift

Eenmaal goed aangeslagen zijn siergrassen droogtetolerant. In het eerste jaar na aanplanten wel regelmatig water geven, zeker in droge periodes in juni, juli en augustus. Daarna is aanvullend water in Nederland doorgaans alleen nodig bij langdurige droogte van meer dan twee weken. Potten en bakken drogen sneller uit: die krijgen in de zomer twee tot drie keer per week water.

Verzorging door het seizoen

Een concreet seizoensplan voorkomt dat je te vroeg of te laat ingrijpt. Hieronder staat per periode wat je doet.

Het terugknippen is de meest gemaakte fout bij siergrassen: veel tuiniers doen het te laat (mei/juni) waardoor ze in het nieuwe groen snijden, of te vroeg (november) waardoor de plant geen vorstbescherming meer heeft. Houd de datum van medio februari tot uiterlijk half maart aan als vuistregel.

Veelvoorkomende problemen: vergeeling, kaal worden, ziekten en plagen

Geel of bruin wordende bladeren

Een beetje vergeling aan het einde van het seizoen is normaal en hoort bij de levenscyclus van het gras. Maar als de plant al in de zomer geel wordt, wijst dat op overmatig water (te natte grond), voedingstekort (stikstof) of te diepe schaduw. Controleer eerst de drainage door een gat naast de plant te steken: als er na een uur nog water in staat, zit het probleem in de bodem.

Kaal worden van het midden (open pol)

Siergrassen die al een paar jaar staan, kunnen in het midden kaal worden terwijl de randen groen blijven. Dit is een teken dat de pol te oud is en gesplitst moet worden. Dit los je op door de pol in het vroege voorjaar (maart) uit te graven, het midden weg te gooien en de vitale buitenste stukken opnieuw in te planten. Meer hierover staat in het volgende hoofdstuk.

Schimmel en roest

Bladroest (oranje-bruine vlekken op het blad) en grijs schimmel kunnen optreden bij te weinig luchtcirculatie of te vochtige omstandigheden. Zorg voor voldoende ruimte tussen planten (minimaal 50 cm) en verwijder aangetast blad direct. Bij ernstige aantasting kun je een fungicide op basis van koper gebruiken, maar in de meeste gevallen lost betere luchtcirculatie het probleem al op. Vergelijkbare schimmelproblemen komen ook voor bij andere siergrassen en bij gras op sedumdaken.

Plagen: slakken, bladluizen en engerlingen

• Slakken: eten jonge scheuten aan, herkenbaar aan slijmsporen. Bestrijden met ijzerfosfaatkorrels (milieuvriendelijk en toegestaan in NL).
• Bladluizen: kleine groene of zwarte insecten op jonge scheuten en aren, vooral in warm en droog voorjaarsweer. Afspuiten met water of behandelen met insectenzeep.
• Engerlingen (larven van de junikever of meikever): vreten aan de wortels waardoor de plant los in de grond zit en instort. De pol omhoog tillen en de larven handmatig verwijderen, of biologische bestrijding inzetten met aaltjes (Heterorhabditis bacteriophora).

Aanplanten, vermeerderen en de pol mooi houden

Aanplanten: stap voor stap

1. Kies een zonnige tot licht halfschaduw positie met goed doorlatende grond.
2. Graaf een plantgat dat twee keer zo breed en even diep is als de kluit van de plant.
3. Meng de uitgegraven grond met wat grof zand en eventueel compost (niet te voedselrijk).
4. Zet de plant op dezelfde diepte als hij in de pot stond. Niet dieper planten: dat veroorzaakt rotting aan de basis.
5. Vul aan, druk licht aan en geef meteen flink water.
6. Breng een laag mulch aan van 5 cm rondom de pol, maar laat de basis vrij.
7. Water geven in de eerste vier tot zes weken: elke twee à drie dagen bij droog weer.

Vermeerderen door poldeling

De makkelijkste en meest betrouwbare manier om siergrassen als Queens gras te vermeerderen is poldeling. Dit doe je in het vroege voorjaar, op hetzelfde moment als het terugknippen (februari/maart). Steek de volledige pol uit de grond met een spade, leg hem op een harde ondergrond en snijd hem met een scherpe spade of snoeimes in tweeën of vieren. Zorg dat elk deel eigen wortels heeft. Verwijder het oude, harde midden en herplant de buitenste stukken direct op de gewenste plek of in een nieuwe pot. Binnen zes tot acht weken heeft elk stuk nieuwe scheuten. Als je ziet dat het deel na het scheuren nog traag op gang komt, kun je ook nagaan of het kiemend gras wel genoeg licht en warmte krijgt, zodat de nieuwe scheuten sneller beginnen.

De pol decoratief houden: onderhoudstips

• Deel de pol elke drie tot vijf jaar: zo blijft het midden vol en vitaal.
• Laat de aren in de herfst en winter staan: ze zijn decoratief en beschermen de groeipunten.
• Knip altijd terug vóór het uitlopen in het voorjaar, nooit halverwege het groeiseizoen.
• Gebruik mulch om de bodem vochtig te houden en onkruid te onderdrukken.
• Geef één keer per jaar een langzaamwerkende meststof: meer is niet beter en leidt tot slap blad.
• In potten: verpot elke twee jaar naar een iets grotere bak om wortelbinding te voorkomen.

Als je ook geïnteresseerd bent in andere siergrassen die qua onderhoud en groeiwijze op Queens gras lijken, zijn kikuyu-gras (robuust, snel groeiend) of wei gras interessante alternatieven om te vergelijken, afhankelijk van wat je zoekt in je tuin.